تادانه

زندگی تلویزیونی آقای چنس
 
علي الله سليمي: رمان«بودن» نوشته يرژي کاشيسنکي نويسنده لهستاني آمريکايي با ترجمه مهسا ملک‌مرزبان، اثری جمع و جور و خواندنی است که حوصله مخاطب را سر نمی برد. به اندازه کافی صیقل خورده که مخاطب در موقع خواندن احساس نکند دارد کلمات و جمله های اضافی را تحمل می کند. پس اولین ویژگی این رمان می شود همان گزیده گویی که امروزه با وقت و حوصله خوانندگانی که اغلب سرشان شلوع است و حوصله درست و حسابی هم ندارند خوب جور در می آید. در یک نشست می شود خواند و شاید عده ای هم باشند که دوست داشته باشند دوباره از اول آن را بخوانند، چرا که به اندازه ای خواندنی هست که حتی چندباره خواندن آن حوصله علاقه مندان آثار کاشینسکی را سر نبرد. اما از این ویژگی اولیه که بگذریم، رمان«بودن» حرف های دیگری هم برای خوانندگانش دارد. از جمله خلق شخصیتی نو و تقریبا خلاقانه که به رغم سادگی و صداقتی که دارد، معیاری برای سنجش پیچیدگی آدم های اطرافش است. شخصیتی به نام«چنس» که تا چهل سالگی فقط باغبانی کرده و به یکباره با مرگ صاحب کارش، پا به دنیای جدید خارج از باغ می گذارد و با جهانی تازه مواجه می شود. موقعیت تقریبا بکر است؛ کسی که به هر دلیلی از دنیای پیرامونش دور بوده و حالا می آید تا جهان تازه را کشف کند. البته مفهوم«کشف» در این جا فقط برای شخصیت چنس معنا پیدا می کند، چرا که دیگران این امور را عادی می پندارند و برایشان تکرار مکررات است. چنس برای تطبیق ناگاهی خود از امور جاری، به وسیله ای متوسل می شود که تا حدودی جور دور بودن او از اجتماع را به دوش می کشد؛ وسیله ای به نام«تلویزیون» که در مدت دوری چنس از دنیای پیرامونش برای او به منزله پلی بین خلوت و تنهایی او و جهان هم عصرش عمل کرده است. چنس با آن که هیچ گونه ارتباطی با دنیای بیرون نداشته اما به واسطه تماشای برنامه های تلویزیون تقریبا در جریان امور جاری در دنیای پیرامونش بوده است. از رفتارهای افراد عادی در زندگی روزمره گرفته تا گفتار و رفتار شخصیت های بزرگ از عالم سیاست، هنر، اقتصاد، اجتماع و... که همگی را توانسته به حافظه بسپارد و حالا که پا به دنیای بیرون از خلوت همیشگی خود گذاشته با به کار گیری آن نکته تقریبا در ارتباط با دیگران موفق است. البته او شخصیت گزیده گویی دارد که همین ویژگی در مرحله جدید زندگی اش به کمک او می آید تا کمتر در معرض سوء ظن قرار گیرد. چنس به واسطه حرف هایی که از روی عادت و تجربه و حتی می شود گفت غریزه به زبان می آورد، مورد توجه اطرافیان قرار می گیرد. پیش از این او به واسطه یک تصادف کوچک هنگام خارج شدن از باغ و ورود به عرصه های شهری، که در آن ظاهرا خانم«ئی ئی»، همسر «بنجامین راند» مدیر موسسه سرمایه گذاری آمریکا مقصر بوده، با این خانواده آشنا می شود. خانواده بنجامین راند از افراد با نفوذ در شهر و حتی کشور هستند و در خانه از امکانات بالایی برخوردارند. برای همین چنس برای مداوا به خانه بنجامین راند منتقل می شود. در آن جا موقعیت های نسبتا عالی یکی پس از دیگری نصیب چنس می شود. او در این خانه و به واسطه بنجامین راند با رئیس جمهور کشور که به خاطر مریضی راند و برای عیادت و دیدار او به خانه اش آمده آشنا می شود. حتی پا به سازمان ملل می گذارد. رئیس جمهور در سخنرانی خود از چنس یاد می کند و رسانه های مختلف بارها اسم چنس را سر زبان ها می اندازند و به این شکل، شخصیت چنس از یک باغبان منزوی و گوشه گیر، به یک شخصیت مشهور ملی تبدیل می شود. با این حال، او همچنان شخصیت ساده و صمیمی و پیشین خود را دارد و آن چه دیگران را نسبت به هویت جدید او به اشتباه می اندازد همان آگاهی های او نسبت به جامعه پیرامونش است که از طریق تماشای برنامه های تلویزیونی به دست آورده است. نکته ای که در این میان قابل توجه است و نویسنده با مهارت آن را در تاروپود داستان«بودن» تنیده است، نقش انکار ناپذیر رسانه ای به نام تلویزیون است که سطح آگاهی های اجتماعی افراد را بدون حضور در عرصه های اجتماعی تا حدود قابل توجهی بالا می برد. چنس به دلیل تماشای مستمر انواع برنامه های تلویزیونی، تقریبا با همه رفتارهای رایج و پسندیده اجتماعی آشنایی و به آنها تسلط دارد. بنابر این، در مواجه با موقعیت های گوناگون به خوبی از پس برخوردهای لازم بر می آید. حتی بزرگترین شخصیت های سیاسی و اجتماعی مانند رئیس جمهور یک کشور بزرگ مثل آمریکا و سفرای کشورهایی مانند روسیه و آلمان را در محاسبات شان نسبت به شخصیت واقعی چنس به اشتباه می اندازد. همچنین رسانه های بزرگ جهان هم در محاسبات خود نسبت به شخصیت چنس دچار اشتباه فاحش می شوند و او را به عنوان یک چهره جدید و قدرتمند در دنیای اقتصاد و سیاست معرفی می کنند. ویژگی دیگر رمان«بودن»، پرداختن به مسایل حاد زمان وقوع داستان است که یکی از آنها بحران اقتصادی در آمریکا و همچنین وجود جنگ سرد بین دو ابرقدرت آن زمان، آمریکا و شوروی سابق است. داستان به صورت غیر مستقیم این دو مسئله مطرح و نقش آنها را در زندگی روزمره مردم به زیبایی بیان می کند. ترجمه سلیس و روان متن از سوی مترجم توانا و خوش ذوق، مهسا ملک مرزبان هم به روانی نثر کمک کرده تا در نهایت اثری خواندنی به دست مخاطب فارسی زبان برسد.
رمان«بودن» از سوی منتقدان ادبی مختلفی در سراسر جهان مورد توجه قرار گرفته و اکثر رسانه ادبی جهان از آن به عنوان اثر تاثیر گذار و خواندنی یاد کرده اند. نویسنده رمان، يرژي کاشينسکي فيلم‌نامه اين رمان را هم پس از انتشار آن نوشته و هال اشبي بر اساس آن فيلمي با عنوان«آنجا بودن» را در سال 1979 ساخته که در آن پيتر سلرز نقش شخصیت باغبان را بازی کرده است.
چاپ دوم (پاييز 1393)رمان«بودن» نوشته يرژي کاشيسنکي، ترجمه مهسا ملک مرزبان در 136 صفحه با شمارگان 1100 نسخه و قیمت 7500 تومان از سوی نشر آموت در تهران چاپ و منتشر شده است.

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
رماني خواندني از چهار زن ايراني
روی جلد کتاب 
محمداسماعیل حاجی علیان در «چهار زن» از ماجرای دختری به نام ظریفا می‌گوید که از بیماری کهنه خود رنج می‌برد و با مراجعه به روانکاو سعی در بهبود خود دارد.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) رمان «چهار زن» ماجرای دختری سی ساله به نام ظریفا است که از نوعی بیماری رنج می‌برد که ریشه در کودکی‌اش دارد. وقتی این دختر پیش دکتر روانکاو می‌رود، اتفاق‌های خواندنی و جالبی برایش رخ می‌دهد که زندگی‌اش را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در این بین خواننده با زندگی سه زن دیگر (فرخرو، ماهی و یاسین) و دکتر روانکاو، سهراب دلخواه ایرانی، آشنا می‌شود که هرکدام ماجراها و جذابیت‌های خاص خود را دارد.
رمان «چهار زن» بر پایه دو مضمون اصلی استوار است؛ یکی از معضلات جامعه ما، تهمت زدن به دیگران و سهل پنداشتن این امر است که عواقب آن در زندگی ما و دیگران تاثیرگذار است. در «چهار زن» به این معضل اشاره شده است. لایه دیگر رمان، به این نظریه علمی اشاره دارد که ذهن هر ایرانی مثل خانه‌های سنتی از بخش‌های مختلفی مانند اندرونی، بیرونی، حیاط پسران، حیاط دختران و سرداب تشکیل شده است و کارکرد هر کدام در زندگی مربوط به یکی از رفتارهای ما می‌شود.
این رمان نثری روان دارد و از تکنیک‌های متفاوت داستان‌نویسی برخوردار است تا کمترین خستگی را به مخاطب تحمیل کند.
از همین نویسنده در نشر آموت رمان «سمفونی بابونه‌های سرخ» و مجموعه داستان «قربونی» به چاپ رسیده است.
رمان «چهارزن» برگزیده نخست در اولین دوره «جايزه رمان اول ماندگار» است.
رمان «چهار زن» نوشته‌ محمداسماعيل حاجي عليان در 304 صفحه و به قیمت 15هزار تومان از سوی نشر آموت منتشر شده است.
از نشر آموت به زودی رمان‌های «رقص کلاغ روی شانه‌های مترسک» نوشته سمیرا ابوترابی و «ماریا» به قلم فاطمه سلطان‌زاده‌بالی دیگر برندگان جایزه ادبی «رمان اول ماندگار» منتشر می‌شوند.

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
sarah-wilkins
youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
جادوی برن به ایران رسید
کتاب جادو 
کتابی دیگر از روندا برن با عنوان «جادو» با ترجمه فرشید عطایی منتشر شد.
به گزارش خبرنگار مهر، تازه ترین کتاب روندا برن با عنوان «جادو» به همراه ترجمه فرشید عطایی از سوی نشر آموت روانه بازر کتاب شد.
این کتاب که در ۲۸ فصل نوشته شده است به گفته نویسنده آن ۲۸ عمل جادویی را به مخاطب می‌آموزد تا او یادبگیرد چگونه می‌تواند از قدرت جادویی سپاسگزار ی استفاده کرده و سلامت مالی و شغلی خود و دیگر اطرافیانش را متحول کند.
آموزه‌های برن در این کتاب شامل اجرای تمریناتی است که برای اجرا در ۲۸ روز طراحی شده است و طی آن سپاسگزار ی  به یک عادت در زندگی فردی  مخاطبان این کتاب مبدل می‌شود و همین حس است که به گفته نویسنده نوعی جادو را در زندگی  مخاطب کتاب پدید می‌آورد.
وی در بخشی از این کتاب در همین زمینه می‌نویسد: وقتی شما بابت چیزهایی که دارید ممنون و سپاسگزار  باشید، خواهید دید که آنها بلافاصله رو به فزونی می‌گذارند. اگر برای پولی که دارید سپاسگزار  باشید، خواهید دید که پولتان به طرزی جادویی زیاد می‌شود. اگر بابت رابطه‌ای که با کسی دارید سپاسگزار  باشید، حتی اگر این رابطه رابطه کاملی نباشد، خواهید دید که به طرزی جادویی رو به بهبود می‌گذارد. گر بابت شغلی که دارید، حتی اگر شغل رویایتان نباشد، سپاسگزار  باشید، شرایط کم‌کم تغییر می‌کند، طوری که از شغلتان لذت بیشتری می‌برید و در پی آن همه نوع موقعیت  و فرصتی برای کارتان پدید می‌آید...
روندا برن نویسنده و تهیه کننده اسنرالیایی است. وی را بیش از هر چیز به خاطر مستند راز و کتابی که با همین نام منتشر شده است می‌شناسند. برن همچنین در سال  ۲۰۰۷ از سوی مجله تایم به عنوان یکی از ۱۰۰ نفر تاثیرگذار در دنیا معرفی شد.
کتاب «جادو» را نشر آموت در ۲۱۵ صفحه و با قیمت ۱۱ هزار تومان منتشر کرده است.

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
رمان «ادیپ در جاده» هانري بوشو منتشر شد
رمان ادیپ 
رمان «ادیپ در جاده» نوشته هانری بوشو نویسنده فرانسوی زبان بلژیکی برای نخستین بار به زبان فارسی ترجمه شد.
به گزارش خبرنگار مهر، نشر آموت به تازگی رمانی از هانری بوشو نویسنده فرانسوی زبان اهل بلژیک را با عنوان «ادیپ در جاده» منتشر کرده است.
رمان اُديپ در جاده روايتگر بخشي از داستان زندگي اُديپ، شهريار شهر تِب است. در داستان سوفوكل می‌خوانيم كه غيب‌گويي پيشگويي می‌كند اُديپ پدر خود را می‌كشد و با مادرش هم‌بستر می‌شود. پدر و مادر او، هراسان از اين پيشگويي، نوزاد خود را به كسی می‌دهند تا او را سربه‌نيست كند. او دلش به‌رحم می‌آيد و نوزاد را به پدر و مادر ديگري می‌سپارد. سال‌ها از اين حادثه می‌گذرد تا اُديپ برای سفر از شهر خود خارج می‌شود. در ميان راه، پيرمردی را می‌كشد و پس از حل معمای ابوالهول، به شهر وارد میشود، و به‌سبب اين كار بزرگ به همسری ملكه شهر در می‌آيد كه ...
داستان سوفوكل به اينجا ختم مي‌شود و هانری بوشو داستان را اين‌گونه ادامه می‌دهد: اُديپ كه ديگر جايي برای خود در قصر متصور نيست، پس از يك سال، تصميم می‌گيرد شهر را به قصد ناكجا ترك كند. اما آنتيگون يكی از دو دختر او اجازه نمی‌دهد او تنها عازم اين سفر بي‌انتها شود. آن دو در ميان راه با كليوسِ راهزن آشنا می‌شوند.
 برای آن‌ها جاده فرصتی است تا در عين پيمودن راه، از زاويه‌ای ديگر به نظاره زندگي خود بنشينند... روايت بوشو از سفر اُديپ و همراهانش، دوباره در پايان به داستان سوفوكل پيوند می‌خورد. زمانی كه اُديپ پس از سال‌ها سرگردانی در جاده، سرانجام به كُلُن وارد مي‌شود تا در آنجا پس از تطهير، آرام گيرد.
بوشو پیش از این در گفتگوی خود با نشریه لکس نیوز درباره این فیلم اظهار داشته‌ است: مضمون سفر یکی از مضامینی است که به‌طور عملی در تمام آثار من حضور دارد؛ آنتیگون نیز به‌رغم تمام موانعی که بر سر راهش ترسیم می‌شود، به آتن بازمی‌گردد. این سفر زندگی است، ‌ سفر سرنوشت ... من فکر می‌کنم اُدیپ در جاده اثری است باز، به‌سوی آینده یا به‌سوی فراموشی. نمی‌دانم! عصر ما آن‌قدر تغییر می‌کند که ما نمی‌توانیم دنیای خود را در پنجاه سال آینده پیش‌بینی کنیم. و درعین‌حال من خودم را نسبت به نسل جوان که این‌چنین با فن‌آوری‌های جدید آشنایی دارند، ‌خیلی عقب می‌دانم. فکر می‌کنم این تحول‌هایی که این‌قدر شتاب‌ گرفته‌اند، ‌ جامعه را به‌طور عمیقی عوض خواهند کرد.
هانری بوشو (۱۹۱۳-۲۰۱۳)، نويسنده فرانسوی زبان اهل بلژيك است. از آثار معروف او می‌توان به اُديپ در جاده (۱۹۹۰)، آنتيگون (۱۹۹۳)، كودكِ آبی(۲۰۰۴) و جاده كمربندی(۲۰۰۸) اشاره كرد. آثار نويسنده منعكس‌كننده تجربيات حرفه‌ای او به‌عنوان روانكاو است. نوشته‌هايش جوايز متعددی را براي او به‌ ارمغان آورد: «جایزۀ آنتیگون»، «جایزۀ سه‌سالانۀ وزارت فرهنگ بلژیک»، «جایزۀ روسل»، «جایزۀ دبیرستانی‌ها» و سرانجام «جایزۀ کتاب اینتر».
این رمان توسط سعيد صادقيان دانشجوی دكترای ادبيات فرانسه دانشگاه تهران و نجما طباطبايی كارشناس ارشد ادبيات فرانسه دانشگاه تهران ترجمه شده و نشر آموت آن را در ۳۵۲  صفحه و به قیمت ۱۷۵۰۰ تومان منتشرکرده است.

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
ترجمه‌ی "انتقام" اثر "یوکو اوگاوا" از تنور چاپخانه درآمد
نشر آموت "انتقام" اثر "یوکو اوگاوا" را با ترجمه‌ی "کیهان بهمنی" روانه بازار کرد.
کیهان بهمنی در گفتگو با خبرنگار ادبیات باشگاه خبرنگاران از چاپ کتاب جدیدش به نام "انتقام" اثر "یوکو اوگاوا" خبر داد.
نشر آموت بعد از چاپ ترجمه‌ی "خدمتکار و پرفسور" توسط "کیهان بهمنی"، "انتقام" یا "یازده داستان سیاه" را روانه بازار کرد.
"بهمنی" درباره این کتاب گفت:" انتقام" یازده داستان کوتاه را دربرمی‌گیرد که ظاهرا داستان‌ها از یکدیگر مجزا هستند اما با خواندن آخرین داستان متوجه رابطه‌ی بین داستان‌ها می‌شویم. در واقع درون‌مایه‌ و عنصرها خط ارتباطی بین داستان‌ها ایجاد کرده‌اند."
"بهمنی" در مقایسه این اثر با "خدمتکار و پروفسور" گفت: برخلاف اثر قبلی که داستانی رئال بود و روابط بین انسان‌ها را به تصویر می‌کشید، "انتقام" داستان‌های گوتیک ژاپنی هستند و قتل و جنایت‌هایی را در مکان‌های مختلف روایت می‌کند و قطعا حال‌وهوای "انتقام" با "خدمتکار و پرفسور" فرق دارد."
همچنین لازم به ذکر است "انتقام" یا "یازده داستان کوتاه" برنده‌ی جشنواره جوایز داستان‌های خارجی مستقل 2014 بریتانیا شده است.

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
پرفروش‌های آبان‌ماه 1393
http://aamout.persiangig.com/image/bestseller/9308-bestseller-s.jpg
کلیک برای سایز بزرگ ... اینجا

1: ولادیمیر می‌گوید / رمان نوجوان/ فریبا کلهر
2: چهار زن/ رمان/ محمداسماعیل حاجی‌علیان
3: شوهر عزیز من/ رمان/ فریبا کلهر
4: پیش از آنکه بخوابم/ رمان/ اس‌جی‌واتسون/ شقایق قندهاری
5: کتاب‌ نیست/ شعر/ علیرضا روشن
6: خدمتکار و پروفسور/ یوکو اوگاوا/ کیهان بهمنی
7: طلسم دلداده/ رمان/ م. آرام
8: ما/ داستان کوتاه/ علیرضا روشن
9: بودن/ یرژی کاشینسکی/ مهسا ملک‌مرزبان
10: عاشقانه/ رمان/ فریبا کلهر
11: روزگار تفنگ/ رمان/ حبیب خدادادزاده
12: جنوب دریاچه سوپریور/ الن ایرگود/ آرتمیس مسعودی
13: نسکافه با عطر کاهگل/ رمان/ م. آرام
14: مجموعه داستان‌های فلانری اوکانر/ آذر عالی‌پور
15: نیمکت و دریا/ رمان/ آلاله سلیمانی
16: اتاق/ اما دون‌اهو/ علی قانع

Labels: , , , , , , , , , , ,

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
نمايشگاه هاي كتاب استاني

نهمين نمايشگاه استاني را هم پشت سر گذاشتيم
تا اينجاي كار ترتيب استقبال چنين بوده است:
1: شيراز
2: كرمان
3: رشت
4: مشهد
5: كرمانشاه
6: تبريز
7: اصفهان
8: همدان
9: اردبيل

به اميد خدا اين چند تا نمايشگاه را هم خواهيم بود:
خوزستان (اهواز): از 23 تا 29 آذر
بوشهر: از 3 تا 9 دي
هرمزگان (بندرعباس): 13 تا 19 دي
مازندران (ساري): 8 تا 14 بهمن
سيستان و بلوچستان (زاهدان): از 23 تا 29 بهمن
قزوين: 2 تا 8 اسفند

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
نقدي بر اژدهاكشان
http://aamout.persiangig.com/ezdehakoshan-5.jpg 
دكتر احمد ابومحبوب (مجله كتاب ماه ادبيات): رئالیسم یا واقع نمایی، با شاخه های گوناگونش، یکی از مهمترین و رایج ترین نگرش های ادبیات داستانی امروز ایران است. توجه به واقعیت در ادبیات داستانی ایران، از دوره مشروطه آغاز می شود. شرایط روزگار چنان ساخته بود که تمامی آثار داستانی تألیفی (نه ترجمه ای) در این دوران، واقع گرایانه باشد. اگرچه بسیاری از منتقدان و مورّخان معاصر ادبیات، آغاز رئالیسم در ایران را به جمالزاده برمی گردانند، اما حقیقت این است که باید به عقب تر برگردیم و از آثار آغاز مشروطه، که تا حدود زیادی متأثر از نگرش های آخوندزاده بود، غفلت نورزیم.
به هر حال، این شیوه نگرش ادبی (مکتب ادبی) تا امروز پیشرفت زیادی کرده و آثار مهم ادبی را پدید آورده است. اکنون دو شیوه رئالیسم و سوررئالیسم، پابه پای هم در ادبیات داستانی معاصر ما به پیش می تازند. یکی از شاخه های واقع نمایی، «رئالیسم روستایی» است، که ادبیات روستایی (literature Rustic) نیز نامیده می شود. به نظر می رسد روستاگرایی، در بنیاد خود نمی تواند رئالیستی نباشد.
نویسندگان بسیاری در این شیوه قلم زده اند و روز به روز آن را کمال بخشیده اند. تاریخ این شیوه را در اروپا می توان تا شیوه های تفکر قرن نوزدهم عقب برد، که نویسندگان به مردمی می پرداختند که به آنان «وحشی نجیب» (noble savage) گفته می شد. این اندیشه و شیوه، به عنوان واکنشی طبیعی در برابر جامعه ای پیچیده و محنت زده گسترش می یابد و نشان می دهد که مردم دهات، یا بی تمدن ها یا وحشی ها، مردمی هستند با عواطف ساده و طبیعی و تفکرات عمومی نیرومند که در فرهنگ های بیگانه منحل و مضمحل نشده اند.
در چشم انداز روستایی، مردم ساده به صورت کسانی تصویر می شوند که نسبتاً بی تکلف از خودشان سخن می گویند؛ ساده و غالباً با زبانی غیر دستوری و گاهی با لهجه واقعی، و به عنوان کسانی نشان داده می شوند که تا حد زیادی صمیمی هستند یا صفایی متأثّر کننده دارند و با دشواری ها و فلاکت ها و شیوه های خاص خود زندگی می کنند.
سابقه ی ادبیات روستایی در ایران هم، مانند اروپا چندان کهن نیست. در واقع، با مشروطه، کم کم شیوه ی نگرش به جامعه و ادبیات دگرگون می شود و رفته رفته توجه به جوامع روستایی دیده می شود و در ادبیات نیز اندک اندک گرایش به این سو پدید می آید. قدیم ترین سابقه آن را شاید بتوان به اوایل قرن چهاردهم هجری مربوط دانست؛ یعنی زمانی که تسبیح خان (1309)، از جلیلِ محمدقلی زاده، و مرقد آقا (1309)، از نیما یوشیج، و روزگار سیاه (1306)، از احمدعلی خدادادگر تیموری منتشر می شود. در این آثار، به فضای روستایی و زندگی و تفکرات روستاییان توجه شده است و بیشتر رویکردی انتقادی نسبت به آنان مشاهده می شود و البته هدف نویسندگان مشاهده می شود و البته هدف نویسندگان آن، گونه ای تعمیم نمادین است. حدود دو دهه و نیم بعد، غلامحسین ساعدی در عزاداران بیل (1343) تا حدودی زبانش با سادگی و تکلّف روستایی متناسب می شود و به صورت شخصی روستایی و تا اندازه ای به سبک روستایی سخن می گوید و این خود، تأثیر سرگشتگی و رنج اجباری آنان را گسترش می دهد و شدیدتر می کند و بر عواطف نیرومند و آثار آرام اما غالباً بارورِ هوشی پرورش نایافته تأکید می کند. البته او و دیگر نویسندگان ایرانی هم دوره اش، معمولاً کمتر توانسته اند یکدستی لهجه روستایی را دقیقاً حفظ کنند، مگر اینکه نویسنده در اصل روستایی بوده و به زبان محلی نوشته باشد. در این مورد، زبان مرقد آقا موفق تر می نماید؛ اما هنوز راه زیادی نمانده است.
نویسندگانی ایرانی در شیوه روستایی، بیش از زبان، بر زمینه و محیط و فضا و پیام تأکید داشته اند و بنابراین، با وجود تصاویر دقیق روستایی، نتوانسته اند به دقت زبان روستایی را به کار بگیرند؛ با همان خشونت و سادگی و شکستگی، و نه به صورت محاوره ای شهری. در این زمینه، دولت آبادی و امین فقیری تا حدی موفقیت به دست آورده اند؛ اگر چه در اغلب موارد هم، زبان و هنر و ذوقشان را بر تن شخصیت های روستایی پوشانده اند. شاید به همین دلیل است که شیوه روستایی در ایران کمتر از زاویه دید او شخص بیان شده است، که احتمالاً ناشی از تسلط نداشتن به زبان روستایی است. بدین ترتیب، این روش دشواری های خاص خود را دارد. قابل توجه است که صادق هدایت در این مورد هم قدرتی چشمگیر از خود نشان می دهد و مثلاً در داستانی «زنی که مردش را گم کرد» (سایه روشن، 1312) کاملاً زبان و لهجه روستایی را به کار می گیرد و فضای روشنی از محیط و زندگی به دست می دهد. ما از طریق این زبان می توانیم صمیمیت آن را باور بداریم، زیرا به میزانی گسترده بر شخصیت پرتو می افکند و آن را روشن می کند. گفتار روستایی، که غالباً نویسندگانی آن را به کار برده اند که خودشان مهارت فراوانی دارند، نباید با نثر محاوره ای یا ابتدایی اشتباه گرفته شود؛ به ویژه هنگامی که سادگی و گه گاه بی لطافتی زبان اقتضا می کند.
اژدهاکشان(1)، اثر یوسف علیخانی، مجموعه داستان های کوتاهی است که در این شیوه موفق می نماید و کاملاً در طبقه بندی ادبیات رئالیستی روستایی قرار می گیرد. همه داستان های این مجموعه در یک روستای واحد «ملیک» اتفاق می افتد یا با آن ارتباط دارد. به عبارتی، این روستا پیونددهنده حوادث متفرّق و شخصیت های متفاوت داستان هاست.
زبان اثر، سه قلمرو را در برمی گیرد: 1- زبان راوی، 2- زبان روستاییان، 3- زبان شهری. این قلمرو سوم، محدود است و در فضای روستایی گم می شود. زبان مسلط، قلمرو دوم است که در سراسر اثر گسترش یافته است و حتی روی زبان راوی نیز نفوذ دارد. هویداست که علیخانی تسلط خوبی بر زبان روستایی رایج در نواحی البرز دارد. البته باید گفت که گاهی زبان روستایی در این اثر ناهمگون به نظر می رسد، که گویا مربوط به ارتباط با شهر است:
- ها، اگر به عکس پشت خر ننشینی، به پشت سرت نگاه نکنی، بلا وا نمی شه (علیخانی، 54:1386).
- ننه گفت: « می گه آمدن، خبردادن چی نوشتی؟»(همان:77)
- خاله گفت: «چی تو گویی؟ مگه چند سال پیش بود؟ این خواهرزاده من تازه از شیر گرفته شده بود» (همان:76).
نمونه هایی از این دست در این مجموعه متعدّد است و من بدین چند مورد اکتفا کردم. بهتر بود اینها هم با همان لهجه روستایی خاص نوشته و بیان می شد تا درجه راست نمایی و صداقت افزایش یابد. ثبت لهجه ها و گویش ها در آثار داستانی کاملاً امکان پذیر است و می تواند آنها را حفظ کند و به عنوان مواد اولیه زبان شناسی تطبیقی گویش ها و لهجه های ایرانی به کار برد؛ چیزی که در زبان فارسی و گویش های ایرانی کم داریم و نیاز آن احساس می شود و ارزش علمی بالایی هم دارد.
به هر روی، علیخانی در درون مایه ادبیات روستایی، توانسته است به خوبی، صداقت ها و سادگی های روستایی را تصویر کند و زندگی ساده آنان را، که همراه با کار و دشواری و سختی و رنج است، نشان دهد.
یکی از ویژگی های فرهنگ روستایی، تسلیم پذیری و تقدیرگرایی است، که البته همین گفتمان، سختی های زندگی را برای آنان آسان تر و قابل تحمل تر می سازد. آنان خود را به حوادث و رنج ناشی از آن تسلیم می کنند و بدان چهره مذهبی می دهند؛ به همین دلیل است که در این مجموعه، امامزاده مرکزیّت روستایی می یابد و اغلب چیزها با آن مرتبط می شوند. روستاییان، برخلاف فرهنگ شهری، همه چیز را مرتبط با مذهب (امامزاده) می بینند و حتی باورهای عامیانه روستایی و نیز خرافه های خود را به خدا و پیغمبر و قرآن منتسب می کنند:
- یعنی این چیزایی که درباره ی کلثوم ماما می گن، حقیقت داره؟
- ها، در قرآن هم اومده. این چیزا انکارش خوبیّت نداره.
خاله گفته: «جرئت نیست بی وقت بریم بیرون. اول وقت شام ره خوریم و می ریم زیر کرسی تا اله صبح».
سلطانعلی گفت: «بی خود حرف نزن. اینا ره می بره، شهریان ما ره مسخره کنن».
خاله گفت: خدا پیغمبر که دیگه مسخره نی» (همان:77).
یا در جای دیگر می نویسد:
- اینها، همه اش خرافاته. آب هم مگه سنگین و سبک داره؟
خرافات؟ دور از جان! با همه چی بازی، با این هم بازی؟ امام پیغمبر هم دروغه؟ قرآن دروغه؟ (همان:130)
در واقع، اینها ساده ترین و آخرین استدلال های روستایی هستند که در این اثر به خوبی به تصویر کشیده شده اند. امامزاده در این مجموعه، نماد مرکزیت مذهب در روستاهاست که بر همه ی زندگی آن مردمان ساده و صادق نفوذ دارد؛ مثلاً نام کتاب از یکی از کوتاه ترین داستان های مجموعه گرفته شده است: »اژدهاکشان». این ماجرای یکی از روستاییان کهن است به نام «حضرت قلی» و تبدیل او به یک اسطوره عامیانه یا یک پهلوان اسطوره ای، که با قاطرش به نبرد با یک اژدهایی می رود که می خواهد میلک را نابود کند. وی اژدها را با شمشیرش به سه تکه می کند و خودش هم به طرزی ناشناخته می میرد و آثار اژدهاکشی او از بالای کوه تا پایین دره باقی می ماند. مردمی هم که به او کمک نکرده بودند، سنگ می شوند. وی با کشتن اژدها، روستای میلک را نجات می دهد و باعث می شود در آنجا امامزاده ای برپا شود. از آن وقت، همیشه در شب های سیزده بدر، از درّه اژدهاکشان نوری بالا می رود و با نور امامزاده میلک یکی می شود و بعد برای دیدار امامزاده شاه رشید، داخل گنبد امامزاده شاه رشید می شود!
بدین ترتیب است که پیوند اسطوره های عامیانه با مذهب در روستاها مستحکم می گردد. همه این موارد، فضای فانتزی و تخیلی و رؤیایی برای روستا می سازد و چنین است که جاذبه های تخیلی آن پدید می آید.
در این مجموعه گاهی نیز با حال و هوای سوررئالیستی روبه رو می شویم؛ مثلاً در داستان «تعارفی»، که باز هم با امامزاده مربوط است. این شیوه البته جنبه غالب در مجموعه نیست و بسیار معدود است و می توان حتی گفت که به همین یک داستان محدود می شود.
حوادث داستان ها اصلاً پیچیده یا بزرگ نیستند؛ همه، امور روزمّره و عادی زندگی هستند؛ به گونه ای که می توان گفت اصلاً حادثه ویژه ای اتفاق نمی افتد، و همین امر است که داستان ها را در مرز خطر نگه می دارد: خطر تبدیل شدن به یک گزارش تصویری. اما در واقع مگر در روستاها چه حوادث عظیمی می تواند اتفاق بیفتد، جز امور روزمره خودشان، ترس هایشان، محافظه کاریشان، تسلیمشان، تقدیرگرایی شان، صداقتشان، و سادگی شان؟ این روستاییان واقعی، همان کلیشه هایِ من درآری فیلم های تلویزیونی نیستند که متفکران و انقلابیان چنان دروغین تصویر می شوند که هیچ روشنفکری به گردشان هم نمی رسد. چنان نوشته ها و فیلم هایی را تهیه کنندگان و کارگردانان و فیلمنامه نویسانی می سازند که هرگز در روستا نزیسته و با روستاییان نبوده اند و هیچ گونه آگاهی دقیق و جامعه شناختی و علمی از خصلت های روستا ندارند و ذهنیت خود را به عنوان ذهنیت های روستاییان جا می زنند تا فقط آوازه گر و مبلّغ باشند و سری در آخور بکنند. این بلایی است که بر سر نویسندگان دولتی شوروی سابق با عنوان رئالیسم سوسیالیستی آمد و آنان را از مردم دورتر، اما به حزب و دولت نزدیک تر ساخت؛ ولی موفقیت هنری برایشان در پی نداشت. اژدهاکشان به مردم دروغ نمی گوید و واقعیت ها را ملموس نشان می دهد.
یکی از بن مایه های ثابت این مجموعه، مسئله «مرگ» است. بدون استثنا، در همه داستان ها به گونه ای مرگ حضور دارد؛ مستقیم یا غیرمستقیم؛ گویی حادثه اصلی این داستان ها مرگ است، اما این مرگ ها فضای یأس آلود نمی سازند و به احساسات رمانتیک آبکی منتهی نمی شوند. مرگ هم واقعیتی است که زندگی روستایی در آن و با آن جریان دارد؛ این تقدیری است که روستاییان تسلیم آن هستند و معمولاً آن را می پذیرند، بدون اینکه در روند زندگی شان اثر منفی بگذارد.
در اولین داستان، «قشقابل»، مرگ کبل رجب را می بینیم و در آخرین داستان این مجموعه، «ظلمات»، خاک کردن کبل رجب ذکر می شود. گویی داستان ها در این فاصله رخ می دهند، و در همین آخرین داستان است که قرار است یک سازمان مدنی از شهر، بنای امامزاده را مرمّت کند و باز روستاییان، همان چند نفری که هنوز نفسشان می آید، امیدوار می شوند که پس از این، زوّار بیشتری به میلک بیایند و آنجا از سوت و کوری بیرون بیاید و کار و بارشان به سامان گردد. حتی خودشان هم می خواهند پیش قدم شوند. مشدی صفر، آخرین فرد این مجموعه، با یاد مرمّت امامزاده و پیدا کردن کارگر به خواب رفت و «زود هفت پادشاه را خواب دید» (همان:142).
این بود جمله پایانی اژدهاکشان!
آیا صداقت روستاها در حال مرگ است؟

پی نوشت ها :
1. اژدهاکشان (تهران: نگاه، 1386)، مجموعه پانزده داستان کوتاه نوشته یوسف علیخانی است. این مجموعه داستان، برنده اولین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد و نامزد هشتمین دوره جایزه گلشیری شده است. مجموعه داستان های قدم خیر مادر بزرگ من بود (تهران:آموت، 1382) و عروس بید (تهران: آموت، 1388) از دیگر آثار علیخانی است. این مقاله در شماره 24 کتاب ماه ادبیات (فروردین ماه 1388) با عنوان «اژدهاکشان روستایی» به چاپ رسیده است.
کتابنامه :
- علیخانی، یوسف، 1386، اژدهاکشان. چاپ اول، تهران: نگاه.
منبع مقاله :
خاتمی، احمد؛ (1386)، گزیده مقالات کتاب ماه ادبیات درباره نقد کتاب، تهران: نشر خانه کتاب، چاپ اول 1389

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
«ولادیمیر می‌گوید» به قلم فریبا کلهر
ولادمیر می‌گوید 
تازه‌ترین رمان نوجوان «فریبا کلهر»  با عنوان «ولادمیر می‌گوید» از سوی نشر فریبا منتشر شد.
به گزارش خبرنگار مهر، تازه ترین رمان فریبا کلهر برای مخاطبان نوجوان با عنوان ولادمیر می‌گوید از سوی نشر فریبا (با همكاري نشر آموت) منتشر شد.
کلهر در این رمان که چهارمین رمان از مجموعه رمان‌های نوجوانانه وی است به سراغ روایت داستانی در فضای خارج از ایران رفته است. وی در این رمان راوی را پسربچه‌ای قرار داده است که به همراه مادرش در کانادا زندگی می‌کند و در شیوه سنتی زندگی آنها  مادر مجبور به ساختن گردن‌بندهای خاصی برای امرار معاش است.
کلهر تالیف این رمان را در اسفند ماه گذشته به پایان برده است و نشر فریبا که متعلق به خود اوست انتشار آن را به عهده گرفته است.
پیش از این از مجموعه رمان‌های نوجوانانه کلهر که با عنوان کلی «رمان برای همه» منتشر شده است، پنج اثر با عنوان شهر یخ‌های خیلی یخ، سی‌سا سیاووش، قصه هاي يك دقيقه اي، دختر نفرين شده و پسران گل از سوی نشر آموت منتشر شده است.
همچنین آثار تازه‌ای از این مجموعه با عناوین  افسونگران، سنجاقک نشسته کف استخر و کشور ده متری نیز در دست انتشار است.

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com