تادانه

farzaneh fahimian
http://iran-newspaper.com/content/newspaper/Version6003/0/Page8/Block77838/newspaperb_77838.jpg 
فرزانه فهیمیان (روزنامه ایران / PDF) : شاید هر کدام از ما برای یک بار هم که شده ساتی (sati) به گوشمان خورده باشد. رسم ساتی، یک آیین مذهبی در میان جوامع هندی بود که در آن، زنی که شوهرش را به تازگی از دست داده بود، باید در مراسم ختم شوهرش، خودش را آتش می‌زد. باور ساتی برای خیلی از ما سخت است. چگونه می‌شود زندگی یک انسان بامرگ یک انسان دیگر خاتمه یابد؟ اما فراموش کرده‌ایم که برخی رسوم هزاران بار از ساتی وحشتناک ترند. حتماً نباید یک انسان را بسوزانیم تا کشته باشیم. هرجا که کرامت انسانی از بین رود، انسانی را کشته‌ایم. داستان بیوه‌کشی، حکایت کشته شدن یک زن پس از مرگ همسرش است. آن هم نه یک‌بار. زنی که 6 بار به نام سنت کشته می‌شود.شخصیت اصلی در این داستان زنی به نام «خوابیده خانم» است که دو سالی می‌شود با مردی به‌نام بزرگ ازدواج کرده است. خوابیده خانم هفت شبانه روز است که خواب‌های آشفته می‌بیند. خواب‌هایی که انگار خبراز فاجعه‌ای می‌دهند. فاجعه‌ای که با مرگ بزرگ تعبیر می‌شود و مرگش سر آغازی می‌شود برای زوال خانواده‌اش. خانواده‌ای که از پدر و مادر و هفت برادر با عادت‌های عجیب تشکیل شده است. مرگ بزرگ بیشتر به خیالی می‌ماند، چرا که گفته می‌شود توسط اژدهایی به نام اژدر مار کشته شده است. از همان ابتدای مرگ بزرگ، بنا به سنت پیشینیانشان زمزمه‌هایی مبنی بر ازدواج خوابیده خانم با برادر کوچک‌تر او به‌گوش می‌رسد.در اصطلاح مردم شناسی، ازدواج زنی که شوهر خود را از دست داده با برادر شوهر در گذشته‌اش را زن برادر ستانی، زن برادر گزینی یا ازدواج لویرات (Levirate marriage) می‌نامند. ازدواج از نوع زن‌برادرستانی در میان جوامعی که ساختار کاملاً سنتی دارند از دیرباز رواج داشته‌است. این رسم در جوامع گوناگونی در سراسر جهان رواج داشته یا دارد. واژه لویرات از واژه لاتین Levir  به معنی برادر شوهر، گرفته شده است. زن‌برادرستانی در ایران در میان بعضی اقوام اجرا می‌شود و این بدان معناست که در صورت فوت شوهر، این زن، باید با برادر شوهر خود ازدواج کند، در این گونه موارد اختلاف سن اهمیتی ندارد و هیچ‌گونه مشکلی به‌وجود نمی‌آورد، حتی اگر برادر شوهر درگذشته زیر سن قانونی، یا سن شرعی یا به عبارتی زیر سن بلوغ باشد، زیرا آنچه مهم و تعیین کننده‌است، تعلق داشتن زن به خانواده شوهرش است. اتفاقی که برای خوابیده خانم بارها و بارها تکرار می‌شود. علیخانی، خوابیده خانم را بستری برای داستانش قرار می‌دهد و با قرار دادنش در ماجراهای عجیب به ظلمی که به زنان پس از فوت همسرانشان در جوامع سنتی به نام رسوم می‌شود می‌پردازد. در جوامع سنتی زن تا زمانی جایگاهی همتراز مرد دارد و می‌تواند پا به‌پای او حرکت کند و یا حتی گاهی حرف اول را بزند که به نوعی تحت الحمایه یک مرد باشد. این مرد می‌تواند پدر، برادر یا همسرش باشد. با از دست دادن هر یک از این حامیان نگاه جامعه به زن عوض می‌شود و با پیش کشیدن سنت‌ها از او توقع تسلیم و سازگاری دارند. اگر زنی نخواهد تسلیم تقدیرش شود و به سنت‌ها تن ندهد از جامعه رانده می‌شود. در صورت پذیرفتن نیز هویت خود را از دست می‌دهد و منفعل می‌شود. به‌طوری که انتخابی برای زن باقی نمی‌ماند.داستان بیوه کشی، در روستایی به نام میلک اتفاق می‌افتد. اما نه میلکی که در نقشه جغرافیاست. میلک می‌تواند هر جایی باشد که هنوز اسیر سنت‌ها و آداب و رسوم دست و پا گیرند. در این کتاب می‌بینیم مردم میلک چنان درگیر باورها و رسوم پیشینیانشان شده‌اند که با اینکه حقیقت را می‌بینند اما نمی‌خواهند باورش کنند. وقتی بزرگ کشته می‌شود و جنازه‌اش پیدا نمی‌شود یک دستمال را خونی می‌کنند و پس از غسل دادن به جای بزرگ در قبر می‌گذارند و این ماجرا در مرگ‌های دیگر نیز هر بار به شکلی تکرار می‌شود. به باورهای عامیانه و خیالات خود رنگ و بوی مذهبی میدهند و به خدا و پیغمبر منتسب میکنند. استفاده‌ها از نام‌ها کاملاً هوشمندانه است. همنامی اژدر - خواستگار خوابیده - با اژدر مار، اژدهای چشمه میلک که هر دو نماد شر هستند. اژدر که شخصی شهر رفته است و از جامعه سنتی کنده شده با شناختی که از عقاید خرافی مردمش دارد،‌با انتخاب اژدر چشمه خود را در قالب اژدهای چشمه میلک جا زده و دست به کشتارهای وسیعی می‌زند و با این کار سرپوشی بر قتل‌های خود می‌گذارد، چرا که مردم میلک معتقدند یک اژدر ماری در اژدر چشمه عقبی رودخانه میلک هست که وقتی بیدار شود هر چیزی که جلوی دهانش بیاید را می‌بلعد.
کتاب از دو فصل بلند و پنج فصل کوتاه تشکیل شده است. هر فصل به یکی از هفت برادر پرداخته است. فصل اول به جزئیات زندگی خوابیده و بزرگ می‌پردازد. ازدواجی که به انتخاب خوابیده صورت گرفته است. بعد از مرگ بزرگ و متناسب با منفعل شدن و خستگی‌های خوابیده فصل‌ها کوتاه‌تر می‌شوند. فصل آخر به کوچک آخرین فرزند و ته‌مانده این خانواده می‌پردازد، خانواده‌ای که فقط نامی از آن باقی مانده است و در حال انقراض است. در این فصل می‌بینیم که خوابیده از حالت خمودگی و انزوای خود خارج شده و کاری را که سال‌ها پیش باید انجام می‌داد، به سرانجام می‌رساند. ریتم رمان متعادل نیست و این متعادل نبودن به صورت آگاهانه توسط نویسنده صورت گرفته است. فصل‌ها با توجه به فعال یا منفعل بودن شخصیت خوابیده خانم ارتباط مستقیمی دارد.بن‌مایه ثابت کتاب مسأله مرگ است آن هم مرگ‌های پی‌در‌پی و عجیب. از آغاز تا پایان کتاب مرگ حضور دارد. اما چیزی که هست، نوع نگرش مردم میلک به مقوله مرگ است. برخوردشان با مرگ خیلی واقع‌گرایانه و ساده است. مرگ برایشان پدیده شگفت‌انگیز و غیر‌عادی نیست. مردم میلک بنا به حالت تسلیم‌پذیری و تقدیرگرایی راحت با مرگ کنار می‌آیند همان‌طور که با زندگی کنار می‌آیند. در مراسم مرگ بزرگ گاهی با هم شوخی می‌کنند یا در شب مرگ پیل آقا برف بازی می‌کنند. زبان داستان در روایت کلاسیک است اما به شخصیت‌ها که می‌رسد، به لهجه محلی تغییر پیدا می‌کند. با اینکه گفت‌و‌گوها در این کتاب به زبان عامیانه است، چنان نثر دلنشین و آهنگینی دارد که خواننده را شگفت‌زده می‌کند.یوسف علیخانی یکی از شاخص‌ترین نویسندگان معاصر ادبیات رئالیسم روستایی است. علیخانی با به تصویر کشیدن فضاهای روستایی قصدش نشان دادن زیبایی‌های آن نیست.
نویسنده، بیشتر رویکردی انتقادی نسبت به مردمان روستا دارد و می‌کوشد که فقر فرهنگی را در زمینه‌سازی تباهی‌های اجتماعی آشکار کند. با اینکه بیوه‌کشی داستانی واقع‌گرایانه است، ایجاد فضاها و پدیده‌های شگفت‌انگیز، گاهی متن را به رئالیسم جادویی نزدیک می‌کند. گاهی واژه‌ها در کنار هم چنان تصاویر زنده و بدیعی را می‌سازند که خواننده مجبور می‌شود دست روی کلمات بگذارد تا جلوی پروازشان را بگیرد. یکی از نکات قابل توجه در رمان بیوه‌کشی انجماد مردم میلک در زمان است، به طوری که اگر خواننده به اشاراتی چون ژاندارمری یا شلوار جین اژدر در این کتاب توجه نکند، شاید این تصور به وجود آید که داستان در چند قرن قبل اتفاق افتاده است.خرافه چارچوبی است که هیچ منطقی در آن جای نمی‌گیرد. امروزه خرافه‌ها فقط به حوزه سنتی زندگی افراد محدود نمی‌شود، بلکه به حوزه نوین زندگی افراد هم راه پیدا کرده است. اما هرچه سطح فرهنگ جامعه‌ای پایین‌تر باشد در آن جامعه خرافه‌گرایی رواج بیشتری دارد، چون خرافه‌گرایی امری موهوم و زاییده جهل است. انسان هرچه نا‌آگاه‌تر باشد، کمتر به عقل خود اتکا می‌کند و به دنبال علت‌ها می‌گردد.
در نتیجه برای تسکین و اقناع خویش به هر اوهامی متوسل و معتقد می‌شود. یوسف علیخانی در این کتاب در قالب یک داستان عاشقانه به اسطوره‌ها، باورها و خرافه‌ها می‌پردازد.اوج خرافه در این داستان زمانی است که تنها راه نجات مردم میلک را در قربانی کردن یک زن، این بار از نوع باکره‌اش می‌بینند. تصمیمی که باعث عصیان در خوابیده خانم می‌شود و به یاری ارواح کشته‌‌شدگان و با کشتن اژدر خط بطلانی بر باور خرافی مردم می‌کشد. سپس با قربانی کردن بره به جای عجب‌ناز - دخترش - به مقابله با سنت ضعیف‌کشی می‌پردازد. پس از آن نیز از میلکی که دیگر میلک نیست مهاجرت می‌کند و برای همیشه می‌رود.علیخانی با این داستان ادای دینی به زنان و مادرانی کرده است که قرن‌هاست قربانی سنت‌های غلط پدرانشان شده‌اند. ارواح نا‌آرامی که در گورستان‌ها خوابیده‌اند. نویسنده همانطور که در مقدمه کتاب می‌نویسد، امید دارد که این کلمات خوابشان را آشفته نکرده باشد.
پی‌نوشت:
انسان‌شناسی خانواده و خویشاوندی، منیژه مقصودی، انتشارات شیرازه، چاپ اول، 1386 خورشیدی.

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
افتتاح تالار قلم قزوین و بررسی آثار یوسف علیخانی/ گزارش خبری و تصویری

در مراسمی با حضور مسئولان محلی، تالار قلم قزوین (سرای اصحاب فرهنگ و اندیشه) عصر روز یکشنبه 8 شهریور 94 در قزوین افتتاح شد.

به گزارش خبرنگار مهر، طی این آیین، تالار قلم قزوین در طبقه فوقانی کتابخانه امام خمینی(ره) شهر قزوین افتتاح شد و هم زمان نیز نخستین نشست تخصصی این مرکز فرهنگی با عنوان بررسی دوره آثار یوسف علیخانی، با حضور این هنرمند برگزار شد.
ادامه مطلب را بخوانید

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
تالار قلم فردا در قزوین افتتاح می شود
http://www.qazvinpl.ir/Portal/Picture/ShowPicture.aspx?ID=c4e691ab-8cdc-41ca-80a8-29238f1a76e9 
تالار قلم "سرای اصحاب فرهنگ و اندیشه" فردا یکشنبه هشتم شهریور ماه جاری ساعت 18 عصر با حضور اساتید و پیشکسوتان ادبی و مسئولان کشوری و استانی در کتابخانه عمومی امام خمینی (ره) قزوین افتتاح می شود.

به گزارشروابط عمومی اداره کل کتابخانه های عمومی استان قزوین، این تالار با هدف گرد هم آیی اصحاب فرهنگ و ادب استان و علاقه مندان به ادبیات غنی ایرانی اسلامی با همت اداره کل کتابخانه های استان به بهره برداری می رسد.

نخستین نشست این تالار با عنوان "مروری بر آثار یوسف علیخانی" به کارشناسی اساتید برجسته همزمان با آیین افتتاح تالار برگزار می شود.

این تالار میزبان جلسات و نشست های تخصصی در حوزه ی کتاب  و فرهنگ خواهد بود.

علاقه مندان می توانند در این مراسم حضور بهم رسانند.

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
در خواب دویدن
 
رویا میرغیاثی (چهار ستاره مانده به صبح): یوسف علیخانی سه‌گانه‌ای دارد با یک جهانِ داستانیِ مشترک به نام میلک. روستایی حوالی الموت. آن‌چه در داستان‌های کوتاه این کتاب‌ها رخ می‌دهد آمیزه‌ای از وهم و خرافه و افسانه است. این اتفاق در اولین رمانِ او هم افتاده است. در بیوه‌کشی داستان و واقعیّت، سنّت و افسانه درهم آمیخته‌اند و نتیجه؟ یک داستان که نه می‌توانی بگویی درباره‌ی واقعیّت است و نه می‌توانی بگویی درباره‌ی واقعیّت نیست.
بیوه‌کشی داستان‌ِ زندگیِ یک زن است در دنیایی خاص که سنّتی عجیب را با لحن شعرآلود و طنزی تلخِ و گزنده‌ بازخوانی می‌کند. سنّت عجیب؟ رسمِ ‌دیرینه‌ای که می‌گوید اگر شوهر زنی فوت کرد، زن ناگزیر باید به عقدِ برادرشوهر درآید. این همان موضوعی است که محور فیلمِ واکنش پنجم هم بود؛ ماجرای زندگیِ زنی که قرار است صدای خودش را فراموش کند و به‌جای تصمیم‌گیری برای زندگی‌‌اش، سرسپرده‌ی تقدیری باشد که توسط از ما بهتران مقدّر می‌شود. از ما بهتران؟ مردها/رسم‌های مردسالارانه‌ای که توصیه‌شان این است؛ در برابر مسائل و مصائب به چاره‌ی تازه متوسّل نشویم و دوباره از راه‌های رفته برویم، هرچند عبث و بی‌فایده. برای همین است که بیوه‌کشی تصویری/داستانی افسانه‌ای است از عاقبتِ زندگی در جهالت و سفاهت. مرثیه‌ای برای زندگیِ زن‌هایی که به امیدِ پناه و سرپناه تن به اجبارِ رسم و سنّت می‌دهند و آن‌چه نصیب‌شان می‌شود فقط تباهی و نابودی است و بس.
علاقه‌ی یوسف علیخانی به سرزمینِ آباواجدادی‌اش باعثِ خلق میلک شد و این‌بار مُردگانِ الموت هم به جهانِ داستانیِ او آمده‌اند. ابتدای کتاب آمده که نام شخصیّت‌های قصه برگرفته از سنگ‌های گور است و فکر می‌کنم نام‌های ناآشنای رُمان (از پیل آقا و خوابیده خانم تا داداشی و عجب‌ناز) از لطف‌های خوش‌آیندِ دنیای تازه‌ی این کتاب‌اند. کتابی که می‌خواهد بگوید گاهی باید از خواب‌های کابوس‌وارِ زندگی بیرون دوید. گاهی باید سعی کرد از راه تازه‌ای رفت و نباید اعتنا کرد به آن‌چه جمع می‌طلبد و جامعه می‌خواهد.
خلاصه این‌که، وقتِ خواندنِ بیوه‌کشی به من خوش گذشت. شاید برای این‌که آن‌طرفِ متن پُر از تصاویر جان‌دار و زنده از طبیعت بود و می‌شد علاوه‌بر خواندن، کوه و چشمه و آفتاب را تماشا کرد و چه کسی می‌گوید تماشای طبیعت بی‌فایده است؟

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
پرفروش‌ترین‌های کتابفروشی محام اهواز
http://aamout.persiangig.com/image/mohambook.jpg
سایت کتابفروشی "محام" اهواز ... اینجا

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
پرفروش‌ترین‌های مرداد 1394/ نشر آموت/ پخش ققنوس
http://aamout.persiangig.com/image/bestseller/9405-bestselers-s.jpg
سایز بزرگ ... اینجا
1: راز شوهر/ لیان موریارتی/ سحر حسابی
2: من پیش از تو/ جوجو مویز/ مریم مفتاحی
3: دختری که پادشاه سوئد را نجات داد/ یوناس یوناسون/ کیهان بهمنی/ چاپ دوم
4: بیوه‌کشی/ رمان/ یوسف علیخانی/ چاپ دوم
5: کتاب نیست/ شعر/ علیرضا روشن/ چاپ هشتم
6: شعر قفس/ شعر/ علیرضا روشن
7: خاطرات زنی که نصفه مرد/ مجموعه داستان/ الهامه کاغذچی
8: خدمتکار و پروفسور/ یوکو اوگاوا/ کیهان بهمنی/ چاپ چهارم
9: شوهر عزیز من/ رمان/ فریبا کلهر/ چاپ هشتم
10: پیش از آنکه بخوابم/ اس‌ جی واتسون/ شقایق قندهاری/ چاپ پنجم
11: عاشقانه/ رمان/ فریبا کلهر/ چاپ سوم
12: سنجاق سینه/ رمان/ پروانه زاغ‌زیان
13: بودن/ یرژی کاشینسکی/ مهسا ملک‌مرزبان/ چاپ سوم
14: تابستان آن سال/ دیوید بالداچی/ شقایق قندهاری
15: نسکافه با عطر کاهگل/ رمان/ م. آرام/ چاپ چهارم
16: انتقام/ داستان کوتاه/ یوکو اوگاوا/ کیهان بهمنی
17: ما / داستان کوتاه/ علیرضا روشن
18: سه‌گانه یوسف علیخانی/ مجموعه داستان
19: نامه به کودکی که هرگز زاده نشد/ اوریانا فالاچی/ عباس زارعی
20: دختر نفرین‌شده/ نوجوان/ فریبا کلهر

Labels: , , , , , , , ,

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
امیدی‌سرور: از رمانهای شهری با فضاها و تجربه های مشابه اشباع شده ایم!
سری جدید سلسله نشست های یک نویسنده، یک کتاب در فرهنگ سرای بهاران با محوریت نقد و بررسی بیوه کشی اثر یوسف علیخانی برگزار شد
به گزارش مد و مه دور جدید سلسله نشست های یک نویسنده، یک کتاب که به همت فرهنگسرای بهاران وابسته به سازمان فرهنگی هنری شهرداری منطقه ۱۷ برگزار می شود، عصر روز یکشنبه با  حضور یوسف علیخانی به نقد و بررسی نخستین رمان این اختصاص یافت. این جلسه که  در آن حمید رضا امیدی سرور (نویسنده رمان از پائولو کوئلیو متنفرم) به عنوان منتقد حضور داشت، در ساعت ۱۷ و ۳۰  در سالن برگزاری همایش های فرهنگسرای بهاران در میان استقبال قابل توجه مخاطبان برگزار شد. در ابتدای جلسه مهدی دهقان‌پور مدیر کتابخانه بهاران به حاضران خیر مقدم گفت و پس ار معرفی اجمالی یوسف علیخانی و حمید رضا امیدی سرور آن ها را به روی سن فراخواند.
در ابتدای این جلسه امیدی سرور از علیخانی خواست تا بخشهایی از رمان بیوه کشی را برای حاضران بخواند. یوسف علیخانی پس از خواندن صفحاتی از رمان با اشاره به حضور قابل توجه علاقمندان در این جلسه گفت هم متعجب است و هم خوشحال. او همچنین افزود که واقعا انتظار چنین فرهنگسرای فعالی را در این منطقه جنوبی شهر تهران نداشته است.
سپس امیدی سرور درباره بیوه کشی و سبک داستان نویسی علیخانی گفت: در زمانه ای هستیم که از خواندن رمانهای شهری اشباع شده ایم رمانهایی که همگی از زبانی مشابه برخوردارند و از تجربه های محدود و مشابه سخن می گویند. به همین خاطر من منتقد هم اگر اسم نویسنده را از ابتدای کتاب بردارند و اسم دیگری را بگذارند نمی توانم تشخیص بدهم که وا واقعا چه کسی آن را  نوشته است!
ادامه مطلب را بخوانید

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
حمید امیدی‌سرور: داستان‌نویسی معاصر ایران از ادبیات روستایی غافل شده است
http://aamout.persiangig.com/image/940525-bivehkoshi.jpg
حمید امیدی‌سرور، نویسنده و منتقد ادبی در نشست نقد و بررسی رمان «بیوه‌کشی» نوشته یوسف علیخانی گفت: «بیوه کشی» در زمره ادبیات روستایی قرار می‌گیرد و این نکته مهمی است، متاسفانه داستان‌نویسی معاصر ایران از ادبیات روستایی غافل شده است.
 به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست نقد و بررسی رمان «بیوه کشی» نوشته یوسف علیخانی عصر دیروز، یکشنبه 25 مرداد با حضور حمید امیدی، یوسف علیخانی و مهدی دهقان پور مدیر کتابخانه بهاران و جمعی از خبرنگاران و علاقه‌مندان به ادبیات برگزار شد.
 حمید امیدی‌سرور در این نشست گفت: «بیوه‌کشی» در زمره ادبیات روستایی قرار می‌گیرد. در دو دهه اخیر، تجربه بیشتر نویسنده‌ها به هم شبیه شده و در داستان‌ها به طور مکرر شاهد فضاهای به شدت شهری هستیم، اما در این میان علیخانی سبک خاص خود را دارد. ادبیات روستایی در فضای داستان‌نویسی معاصر ایران گم شده است. ادبیات بومی در سیر تاریخ داستان نویسی به اشکال مختلفی از جمله پاورقی روزنامه‌ها و ... وجود داشته و از نظر من داستان‌های ایشان به رئالیسم جادویی بسیار شبیه است.
ادامه مطلب را بخوانید

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com
«بیوه‌کشی» نقد می‌شود
نشست نقد و بررسی رمان «بیوه‌کشی» یوسف علیخانی روز یکشنبه ۲۵ مرداد در فرهنگسرای بهاران برگزار می‌شود.
به گزارش مد و مه، به نقل از ایسنا، این نشست که دوازدهمین نشست نقد و بررسی آثار ادبیات معاصر این فرهنگسراست با حضور یوسف علیخانی (نویسنده رمان) برگزار می‌شود و حمیدرضا امیدی سرور (نویسنده و منتقد) به بررسی و تحلیل رمان «بیوه‌کشی» می‌پردازد.
رمان «بیوه‌کشی» به عنوان چهارمین اثر داستانی یوسف علیخانی بهار امسال توسط نشر آموت وارد بازار کتاب شده و به تازگی به چاپ دوم رسیده است.
این نشست ساعت 17:30 روز یادشده در فرهنگسرای بهاران واقع در سجاد جنوبی، میدان بهاران، به همت سازمان مراکز فرهنگی و هنری شهرداری منطقه ۱۷ برگزار می‌شود.
علاقه‌مندان برای کسب اطلاعات بیش‌تر می‌توانند با شماره ۶۶۲۱۸۵۶۸ تماس بگیرند.

1439374101446_66.jpg

Labels:

youssef.alikhani[at]yahoo[dot]Com